Tắt điện khi không sử dụng là thói quen không khó nhưng đem tới lợi ích bất ngờ cho gia đình. Việc này giúp tiết kiệm điện và chi phí sử dụng điện, lại bảo vệ thiết bị khỏi những nguy cơ cháy nổ gây mất an toàn và góp phần bảo vệ môi trường tự nhiên. Các thiết bị khi không ngắt điện hoàn toàn vẫn luôn tiêu thụ điện. Nội dung này, ALEN sẽ cùng bạn khám phá lợi ích của việc tắt điện khi không sử dụng mang lại nhé!
1. Thiết bị điện có tiêu thụ điện khi tắt không?
Các thiết bị điện khi không rút dây ngắt nguồn thì vẫn âm thầm tiêu thụ một lượng điện năng nhỏ kể cả khi đã tắt. Hiện tượng này gọi là dòng điện rò, năng lượng ma (Phantom load) hay điện năng tiêu thụ điện ở chế độ chờ. Do đó, để tiết kiệm điện năng và giảm chi phí sử dụng điện người dùng cần rút phích cắm điện khi không dùng.
2. Lợi ích của việc tắt điện và rút phích cắm khi không sử dụng
Rút phích cắm và tắt điện khi không sử dụng mang lại nhiều lợi ích cho người dùng, các lợi ích chính phải kể đến như:
2.1. Tiết kiệm điện: tiết kiệm bao nhiêu tiền mỗi tháng?
Rút phích cắm điện khi không sử dụng giúp tiết kiệm 5-10% tổng lượng điện tiêu thụ của gia đình. Năng lượng ma từ các thiết bị điện liên tục tích trữ và lớn lên mỗi ngày. Mức tiết kiệm điện cụ thể tuỳ thuộc vào số lượng đồ điện trong nhà:
- Hộ gia đình: Tiết kiệm khoảng 20.000 – 50.000VNĐ/tháng
- Hộ gia đình nhiều thiết bị điện: Tiết kiệm 70.000 – 150.000VNĐ/tháng
- Hộ gia đình lớn: Tiết kiệm khoảng 200.000VNĐ/tháng.
2.2. Giảm nguy cơ cháy nổ và rò rỉ điện
- Triệt tiêu dòng điện rò: Khi thiết bị hở mạch hoặc ẩm ướt, vỏ máy dễ bị nhiễm điện gây giật cho người chạm vào. Rút phích cắm ngắt hoàn toàn nguồn điện đi vào máy.
- Ngăn ngừa chập mạch do quá tải: Dòng điện nguồn có thể tăng áp đột ngột ngoài ý muốn. Nếu phích cắm vẫn nối với ổ điện, linh kiện bên trong rất dễ bị quá nhiệt, nóng chảy và bốc cháy.
- Loại bỏ rủi ro do động vật: Chuột, gián có thể cắn đứt dây nguồn bên trong máy. Việc này gây đoản mạch trực tiếp nếu thiết bị vẫn đang ngậm điện.
2.3. Kéo dài tuổi thọ thiết bị điện
- Giảm hao mòn linh kiện: Các linh kiện như tụ điện, IC nguồn và bóng đèn LED báo hiệu luôn phải làm việc khi cắm điện. Ngắt điện giúp các bộ phận này được nghỉ ngơi hoàn toàn.
- Hạn chế tích tụ nhiệt lượng: Củ sạc hoặc bộ biến áp bên trong thiết bị luôn sinh nhiệt âm ỉ khi cắm ổ. Nhiệt độ cao liên tục làm khô dầu máy, giòn lớp cách điện và nhanh lão hóa linh kiện.
- Tăng độ bền bộ sạc: Rút phích cắm giúp bo mạch sạc không phải chịu áp lực điện liên tục, giữ cho hiệu suất sạc luôn ổn định.
2.4. Bảo vệ thiết bị khỏi sét đánh
- Cắt đứt đường truyền của xung sét: Khi sét đánh vào đường dây truyền tải, dòng điện cao áp hàng nghìn vôn sẽ càn quét qua hệ thống lưới điện trong nhà.
- Vô hiệu hóa công tắc thông thường: Năng lượng cực lớn từ tia sét có thể phóng qua khoảng cách nhỏ của các tiếp điểm công tắc đã tắt.
- Bảo vệ tuyệt đối bằng khoảng cách: Việc rút phích cắm tạo ra một khoảng trống không khí lớn cách ly thiết bị khỏi ổ điện. Đây là cách duy nhất ngăn dòng điện sét phá hủy hoàn toàn bo mạch điện tử.
3. Những thiết bị nào cần rút phích cắm điện khi không sử dụng?
3.1. Bình nóng lạnh, nồi cơm điện, ấm siêu tốc
- Bình nóng lạnh: Đây là thiết bị tiêu tốn điện năng do rơ le tự động bật/hạ nhiệt liên tục để giữ nước luôn ấm. Việc rút phích cắm khi không sử dụng giúp ngắt hoàn toàn nguồn điện, tránh nguy cơ rò điện gây nguy hiểm khi sử dụng.
- Nồi cơm điện: Chế độ ủ ấm của nồi cơm vẫn liên tục tiêu thụ điện năng. Rút phích cắm giúp mam nhiệt được làm nguội hoàn toàn, góp phần kéo dài tuổi thọ lòng nồi.
- Ấm siêu tốc: Phần đế tiếp điện dễ bị ẩm ướt và dính nước bên trong. Việc ngắt nguồn điện giúp ngăn ngừa nguy cơ chập cháy mạch điện và rò rỉ điện ra lớp vỏ kim loại.
3.2. Máy tính, TV, sạc điện thoại, lò vi sóng
- TV và dàn âm thanh: Luôn duy trì mạch nhận tín hiệu từ điều khiển từ xa. Rút điện giúp bảo vệ bo mạch màn hình mỏng manh khỏi sự cố dâng áp đột ngột của lưới điện.
- Máy tính bàn (PC) và Laptop: Chế độ Sleep vẫn tiêu thụ điện để nuôi RAM. Rút phích cắm (hoặc ngắt công tắc ổ điện) bảo vệ nguồn máy tính không bị chai tụ.
- Củ sạc điện thoại/máy tính bảng: Bộ biến áp nhỏ bên trong liên tục hạ áp và tỏa nhiệt dù không kết nối máy. Rút sạc giúp tránh nguy cơ cháy nổ nếu củ sạc kém chất lượng.
- Lò vi sóng: Màn hình hiển thị giờ luôn sáng tiêu tốn điện năng liên tục. Ngắt điện giúp bảo vệ hệ thống điều khiển cảm ứng không bị loạn do ẩm mốc.
3.3. Thiết bị không cần rút thường xuyên (tủ lạnh, modem)
- Tủ lạnh: Cần cắm điện 24/7 để duy trì nhiệt độ bảo quản thực phẩm ổn định. Việc rút ra cắm lại liên tục khiến lốc máy phải khởi động lại từ đầu, gây tốn điện gấp nhiều lần.
- Modem và Router Wi-Fi: Thiết bị này được thiết kế để hoạt động liên tục với công suất rất thấp (khoảng 5W – 12W). Việc bật/tắt liên tục làm gián đoạn kết nối của các thiết bị thông minh khác trong nhà và làm giảm tuổi thọ chip nhớ.
- Máy lọc nước: Cần duy trì nguồn điện để hệ thống sục rửa màng lọc RO tự động hoạt động định kỳ. Chỉ nên rút điện khi gia đình vắng nhà dài ngày (từ 3 ngày trở lên).
4. Cách tắt điện tiết kiệm và an toàn trong gia đình
4.1. Dùng ổ cắm có công tắc thay vì rút phích
- Giảm mòn chân cắm: Việc rút/cắm liên tục làm lỏng lẫy tiếp xúc bên trong ổ điện và mòn chân phích cắm. Nhấn công tắc tắt/mở giúp cố định phích cắm, tránh hiện tượng tia lửa điện phóng ra gây đen đầu cắm.
- Gom cụm thiết bị: Cắm các thiết bị liên quan (TV, loa, set-top box) vào cùng một ổ cắm có công tắc dòng cao (10A – 16A). Bạn chỉ cần bật/tắt một công tắc duy nhất để ngắt điện toàn bộ hệ thống giải trí một cách nhanh chóng.
- An toàn khu vực ướt: Sử dụng ổ cắm có công tắc riêng kèm nắp đậy chống nước cho khu vực bếp (ấm siêu tốc, lò vi sóng). Thao tác nhấn công tắc an toàn hơn việc dùng tay ướt rút trực tiếp phích cắm điện.
4.2. Lắp ổ cắm thông minh tự động ngắt điện
- Hẹn giờ tự động: Cài đặt lịch trình ngắt nguồn cho các thiết bị như sạc xe điện, bình nóng lạnh hoặc đổi nguồn loa đài vào ban đêm. Ổ cắm tự ngắt khi sạc đầy, chống chai pin và triệt tiêu điện năng chờ.
- Điều khiển từ xa: Sử dụng ứng dụng trên điện thoại (Smart Life, Tuya) để kiểm tra trạng thái và tắt các thiết bị đã quên từ cơ quan. Bạn không còn nỗi lo bật/tắt thiết bị khi đã rời khỏi nhà.
- Kịch bản tự động hóa: Kết nối ổ cắm thông minh với cảm biến chuyển động hoặc định vị GPS của điện thoại. Toàn bộ hệ thống điện không cần thiết tự động ngắt nguồn khi không có người ở nhà.
4.3. Thói quen kiểm tra điện trước khi ra khỏi nhà
- Quy tắc “Nhìn – Nghe – Sờ”: Nhìn đèn báo thiết bị (TV, điều hòa); Nghe tiếng quạt gió, tiếng gas tủ lạnh (nếu bất thường); Sờ vỏ củ sạc xem có nóng ấm. Tạo thói quen rà soát một vòng từ phòng ngủ ra phòng khách trước khi khóa cửa.
- Lắp Aptomat tổng phân tầng: Chia lưới điện trong nhà thành các nhánh độc lập qua tủ điện trung tâm. Khi ra ngoài ngắn ngày, bạn chỉ cần gạt Aptomat nhánh khu vực nhà bếp, phòng khách và giữ lại Aptomat tầng chứa tủ lạnh.
- Thiết lập bảng nhắc nhở: Dán một tờ ghi chú nhỏ hoặc sticker nhắc nhở ngay cạnh ổ khóa cửa chính. Nội dung ghi ngắn gọn các thiết bị cốt lõi cần kiểm tra: “Điều hòa? Bình nóng lạnh? Bếp từ?”.
Việc tắt điện khi không sử dụng là hành động nhỏ nhưng giúp tiết kiệm chi phí sử dụng điện và bảo vệ an toàn cho các thiết bị sử dụng điện trong gia đình khỏi những nguy cơ chập cháy, sét đánh. Hãy bắt đầu thay đổi từ hôm nay bằng cách ngắt nguồn các thiết bị không cần thiết trước khi rời nhà bảo vệ túi tiền và giữ an toàn cho tổ ấm của bạn.
