Hiện nay, công tơ điện tử đang dần thay thế công tơ truyền thống, việc hiểu rõ cách thiết bị này hoạt động và biết cách đọc chỉ số điện là điều cần thiết đối với mọi hộ gia đình. doanh nghiệp. Nó giúp theo dõi lượng điện tiêu thụ, hỗ trợ kiểm soát chi phí, phát hiện bất thường và sử dụng điện hiệu quả hơn. Nội dung này, ALEN sẽ giúp bạn hiểu rõ công tơ điện là gì? Cách xem và đọc số điện chính xác.
1. Công tơ điện tử là gì?

Công tơ điện tử là thiết bị đo lường điện năng tiêu thụ kỹ thuật số, sử dụng màn hình LCD và chip điện tử để thay thế cho công tơ điện. Thiết bị có màn hình hiển thị chính xác lượng điện tiêu thụ kWh, tự động chuyển đổi các biểu giá, hỗ trợ đọc từ xa mà không cần quay số cơ học.
2. Cấu tạo và nguyên lý hoạt động của công tơ điện tử
Công tơ điện tử hoạt động bằng cách đo lường tín hiệu dòng điện và điện áp liên tục, sau đó chuyển đổi sang dạng kỹ thuật số để tính toán lượng điện tiêu thụ qua vi xử lý. Khác với công tơ học sử dụng đĩa xoay từ tính, công tơ điện tử hoàn toàn không sử dụng linh kiện chuyển động cơ học.
Thiết bị này được cấu thành từ 5 khối chức năng chính:
- Khối mạch biến đổi (Cảm biến): Gồm cảm biến dòng điện (như biến dòng Shunt hoặc CT) và mạch phân áp để lấy tín hiệu điện áp từ lưới điện.
- Khối xử lý tín hiệu (Chip đo lường): Chuyển đổi các tín hiệu dòng điện và điện áp analog thu được từ cảm biến thành dữ liệu số (Digital).
- Khối vi điều khiển trung tâm (MCU): Nhận dữ liệu số để tính toán công suất tiêu thụ (P = U x I), quản lý thời gian thực, lưu trữ dữ liệu vào bộ nhớ EEPROM.
- Khối hiển thị và giao tiếp: Gồm màn hình LCD để hiển thị chỉ số điện và các cổng truyền thông (RF, PLC, RS485) để truyền dữ liệu từ xa.
- Khối nguồn cấp: Hạ áp và ổn định điện áp từ lưới điện thành nguồn DC (thường là 3.3V hoặc 5V) để nuôi toàn bộ mạch điện tử.
Nguyên lý hoạt động chi tiết
Quy trình đo lường điện năng diễn ra liên tục theo các bước sau:
- Lấy mẫu tín hiệu: Khi có dòng điện chạy qua tải, các cảm biến liên tục đo giá trị dòng điện (I) và điện áp (U)) của mạng điện gia đình.
- Số hóa dữ liệu: Chip đo lường điện năng chuyên dụng lấy mẫu tín hiệu với tần số cao, chuyển đổi chứng từ dạng tương tự (Analog) sang số (Digital).
- Tính toán điện năng: Vi xử lý thực hiện phép nhân tức thời giữa dòng điện và điện áp để ra công suất tiêu thụ tại mỗi thời điểm. Sau đó, công suất này được tích phân theo thời gian để tính ra tổng điện năng tiêu thụ (kWh).
- Lưu trữ và hiển thị: Chỉ số kWh tự động cộng dồn, lưu lại vào bộ nhớ không thể xóa (ngay cả khi mất điện) và hiển thị trực tiếp lên màn hình LCD.
- Truyền tải từ xa: Module truyền thông tích hợp tự động phát tín hiệu chứa chỉ số điện về trung tâm điều hành của ngành điện theo định kỳ thông qua sóng vô tuyến hoặc đường dây tải điện.
3. Ký hiệu của công tơ điện cần biết

Ký hiệu trên công tơ là cách đọc số điện trên công tơ, các thông số và ký hiệu trên công tơ điện tử gồm có:
- Điện áp định mức 220V – 230V: Điện áp định mức chuẩn của dòng điện mà công tơ chịu được.
- Dòng điện 5(20)A: Dòng cơ bản và quá tải tối đa, số đứng trước dấu ngoặc là dòng điện định mức chuẩn, số trong ngoặc là giới hạn dòng điện tối đa mà công tơ vẫn đo đếm chính xác.
- kWh: Đơn vị đo tổng lượng điện năng tiêu thụ (1 số điện = 1kWh)
- 50Hz: Tần số hoạt động của lưới điện dân dụng
- Vòng/kWh: Là số vòng quay của đĩa nhôm trên công tơ cơ để tính ra được 1 kWh điện.
- Cl1 hoặc Cl2 (Class 1, Class 2): Cấp chính xác của thiết bị, số càng nhỏ sai số càng ít, cấp 2 tương đương sai số 2%
Cách nhận diện dãy số hiển thị:
- 5 Số đen, 1 số đỏ (công tơ cơ): 5 chữ số màu đen đầu tiên tính từ trái qua phải là số kWh nguyên, số cuối cùng mày đỏ biểu thị phần thập phân
- Màn hình LCD (Công tơ điện tử): Hiển thị các mã OBIS chuẩn của ngành điện như 1.8.0, tổng điện năng tiêu thụ điện chiều giao hoặc chia thay biểu giá thời gian tại các thời điểm giờ bình thường, cao điểm và thấp điểm.
4. Cách xem số kw điện trên đồng hồ điện tử

Cách xem số kw điện trên đồng hồ điện tử phổ biến nhất là phân biệt giữa hai thông số có tên gần giống nhau nhưng ý nghĩa hoàn toàn khác nhau. Màn hình LCD của công tơ điện tử EVN luôn tự động nhảy xoay vòng, khoảng 5-10s/vòng để hiển thị nhiều thông số khác nhau. Bạn có thể chờ màn hình tự chuyển hoặc bấm nút trên công tơ để chuyển nhanh đến màn hình bạn cần.
Bước 1: Xem số liệu điện tiêu thị tích lũy để tính tiền (kWh)
Đây là con số quan trọng nhất cho biết bạn đã sử dụng hết tổng bao nhiêu số điện:
- Dấu hiệu nhận biết: Nhìn góc phải màn hình hiển thị chữ kWh hoặc mã số hiển thị góc trái là 1.8.0 đối với đa số công tơ EVN
- Quy tắc đọc số (lấy trái – bỏ phải):
-
- Đọc và ghi lại toàn bộ dãy số bên trái dấu chấm. đây là phần số nguyên, đại diện cho số điện đã dùng.
- Bỏ qua chữ số nằm bên phải dấu chấm, đây là phần thập phân, chưa đủ 1 số điện.
Bước 2: Xem công suất sử dụng tức thời kW
Thông số này cho biết tổng lượng điện mà tất cả các thiết bị trong nhà đang tiêu thụ ngay tại thời điểm kiểm tra.
- Dấu hiệu nhận biết: Nhìn góc bên phải màn hình hiển thị chữ kW
- Cách đọc: Đọc toàn bộ dãy số hiển thị bao gồm cả phần thập phân
5. Cách đọc số điện trên công tơ

Biết cách đọc số điện trên công tơ sẽ giúp bạn theo dõi lượng điện tiêu thụ, kiểm soát chi phí sinh hoạt và điều phối hoá đơn điện hàng tháng dễ dàng hơn. Cách đọc này có thể áp dụng cho cả công tơ điện tử 1 pha và 3 pha, nguyên tắc đọc chỉ số đều khá đơn giản nếu nắm được ý nghĩa của các thông số hiển thị. Dưới đây là hướng dẫn chi tiết giúp bạn đọc số điện trên công tơ nhanh chóng và chính xác.
5.1. Đọc số điện công tơ 1 pha
Công tơ điện tử 1 pha được lắp đặt cho hộ gia đình, cửa hàng nhỏ và các công trình có mức tiêu thụ không quá lớn. Màn hình LCD sẽ tự động hiển thị các thông số như điện áp (V), dòng điện (A), công suất (kW) và điện năng tiêu thụ (kWh).
Cách đọc số điện trên công tơ bao gồm:
- Xác định màn hình hiển thị có đơn vị kWh hoặc mã 1.8.0
- Ghi lại toàn bộ dãy số hiển thị
- So sánh với chỉ số của kỳ trước để tính lượng điện đã sử dụng.
5.2. Đọc số điện công tơ 3 pha
Công tơ điện 3 pha được sử dụng trong nhà xưởng, doanh nghiệp, toà nhà hoặc các cơ sở sản xuất có công suất lớn. Ngoài tổng điện năng tiêu thụ, công tơ còn hiển thị các thông số của từng pha như điện áp, dòng điện, công suất và hệ số công suất.
Đọc chỉ số điện cần:
- Tìm màn hình hiển thị 1.8.0 hoặc kWh để xem tổng điện năng tiêu thuh
- Nếu công tơ áp dụng biểu giá theo thời gian (TOU), lần lượt ghi các chỉ số:
- 1.8.1 điện năng giờ bình thường
- 1.8.2: Điện năng giờ cao điểm.
- 1.8.3: Điện năng giờ thấp điểm.
- Lấy chỉ số hiện tại trừ chỉ số kỳ tước của từng biểu giá để xác định lượng điện tiêu thụ tương ứng.
6. Ưu điểm của công tơ điện tử so với công tơ cơ

Công tơ điện tử được phát triển dựa trên công nghệ đo lường số, khắc phục những hạn chế của công tơ điện cơ truyền thống. Với độ chính xác cao, lưu trữ dữ liệu và hỗ trợ quản lý từ xa, đây là loại công tơ đang được ngành điện ưu tiên triển khai trong các hệ thống điện hiện đại.
- Độ chính xác cao: Ứng dụng công nghệ đo điện tử, giảm sai số, đảm bảo kết quả đo ổn định trong điều kiện tải và đáp ứng các tiêu chuẩn đo lường hiện hành.
- Hiển thị đa thông số: Ngoài điện năng tiêu thụ, công tơ còn có thể hiển thị điện áp V, dòng điện A, công suất kW, tần số Hz, hệ số công suất PF, … giúp người dùng theo dõi tình trạng sử dụng điện.
- Hỗ trợ thu thập dữ liệu từ xa: Nhiều mẫu công tơ được tích hợp các chuẩn truyền thông như RF, PLC hoặc GPRS, cho phép ngành điện ghi chỉ số tự động, giảm sai sót và nâng cao hiệu quả quản lý.
- Lưu trữ dữ liệu và cảnh báo bất thường: Thiết bị có khả năng ghi nhận lịch sử sử dụng điện, lưu sự kiện và phát hiện các dấu hiệu can thiệp hoặc đấu nối bất thường, góp phần tăng tính minh bạch trong đo đếm điện năng.
- Phù hợp với biểu giá điện nhiều khung giờ: Công tơ điện tử có thể ghi nhận riêng sản lượng điện theo từng khung giờ (cao điểm, bình thường, thấp điểm), đáp ứng yêu cầu tính giá điện theo thời gian đối với khách hàng sản xuất, kinh doanh.
- Độ bền cao, ít bảo trì: Không sử dụng cơ cấu đĩa quay và các chi tiết cơ khí chuyển động nên công tơ điện tử hoạt động ổn định, ít bị hao mòn và có tuổi thọ cao hơn trong điều kiện sử dụng thông thường.
Nhờ những ưu điểm trên, công tơ điện tử không chỉ nâng cao độ chính xác trong đo đếm điện năng mà còn đáp ứng xu hướng số hóa hệ thống điện, giúp người dùng và đơn vị quản lý theo dõi, kiểm soát điện năng hiệu quả hơn.
