Aptomat 3 pha là gì? Cấu tạo, phân loại và cách chọn

Aptomat 3 pha hay còn gọi là át 3 pha, là thiết bị bảo vệ điện quan trọng trong các hệ thống điện công nghiệp và dân dụng công suất lớn. Vậy Aptomat 3 pha là gì? Cùng ALEN tìm hiểu các thông tin chi tiết về cấu tạo, nguyên lý hoạt động và ứng dụng phổ biến của thiết bị này trong nội dung dưới đây.

1. Aptomat 3 pha là gì?

Aptomat 3 pha

Aptomat 3 pha là thiết bị có khả năng tự động ngắt mạch điện ba pha đảm bảo an toàn cho hệ thống điện, tên tiếng Anh của nó là 3 phase hoặc 3 pole Circuit Breaker. Ký hiệu của át 3 pha là MCCB, chức năng chính của thiết bị này là bảo vệ các tải điện và mạch điện khỏi những rủi ro như cháy nổ, ngắn mạch, quá tải hay rò rỉ điện, đảm bảo sự an toàn và ổn định khi hoạt động.

2. Cấu tạo của át tô mát 3 pha

Aptomat 3 pha

Át tô mát 3 pha được cấu thành từ nhiều chi tiết quan trọng, phối hợp với nhau nhằm thực hiện chức năng đóng ngắt và bảo vệ hệ thống điện trước các sự cố về điện. Mỗi bộ phận trong thiết bị đều đảm nhận một vai trò riêng để đảm bảo quá trình vận hành an toàn, ổn định. Cấu tạo chi tiết gồm:

  • Hệ thống tiếp điểm chính: Đây là  bộ phận trực tiếp làm nhiệm vụ đóng  ngắt dòng điện. Các tiếp điểm thường sử dụng vật liệu có khả năng dẫn điện tốt, chịu được cường độ dòng điện lớn  và đáp ứng được yêu cầu an toàn, tuổi thọ cao. Ngoài ra, các tiếp điểm hồ quang còn có nhiệm vụ kiểm soát, hạn chế sự hình thành của tia lửa điện khi đóng cắt mạch.
  • Bộ phận dập hồ quang: Xử lý hiện tượng hồ quang phát sinh trong quá trình ngắt dòng điện, đặc biệt khi xảy ra sự cố ngắn mạch hoặc quá tải. Nhờ đó, thiết bị được bảo vệ tốt hơn, đồng thời giảm nguy cơ hư hỏng linh kiện và cháy nổ trong hệ thống điện.
  • Cơ cấu truyền động đóng cắt: Bộ phận điều khiển hoạt động của aptomat, giúp thiết bị thực hiện thao tác đóng hoặc ngắt điện theo lệnh điều khiển hoặc tự động khi phát hiện sự cố bất thường. 
  • Bộ phận bảo vệ và vỏ cách điện: Nhận vai trò che chắn các linh kiện bên trọng, hạn chế ảnh hưởng từ môi trường tự nhiên như khói bụi, hơi ẩm và những tác động bên ngoài. Bộ phận này góp phần duy trì độ an toàn và kéo dài tuổi thọ cho aptomat trong quá trình vận hành.

3. Nguyên lý hoạt động của áp tô mát 3 pha

Aptomat 3 pha

Áp tô mát 3 pha hoạt động dựa trên nhiều cơ chế bảo vệ khác nhau, tuỳ theo từng dòng sản phẩm và chức năng tích hợp. Các nguyên lý bao gồm:

  • Bảo vệ quá tải (MCCB, MCB, RCBO, ELCB): Thiết bị sử dụng thanh lưỡng kim để nhận biết tình trạng quá tải. Khi dòng điện vượt quá giá trị định mức trong một khoảng thời gian, thanh lưỡng kim sẽ bị nung nóng, cong lên và tác động đến cơ cấu nhả ngắt mạch nhằm bảo vệ hệ thống. Cơ chế này có độ chậm trễ nhất định để tránh ngắt điện khi xuất hiện dòng khởi động của động cơ.
  • Bảo vệ ngắn mạch (MCB, MCCB, RCBO): Aptomat sử dụng cuộn dây điện từ để phát hiện dòng điện tăng động ngột do sự cố ngắn mạch. Lực từ sinh ra sẽ kích hoạt cơ cấu đóng cắt gần như tức thời, nhanh chóng cô lập sự cố và hạn chế hư hỏng cho thiết bị điện.
  • Bảo vệ rò điện, chống giật (RCCB, RCBO, ELCB): Thiết bị tích hợp cảm biến dòng rò để so sánh dòng điện đi và dòng điện về. Khi phát hiện sự chênh lệch vượt ngưỡng cài đặt, aptomat sẽ tự động ngắt điện giúp giảm nguy cơ điện giật và hạn chế các sự cố cháy nổ do rò điện.

4. Phân loại aptomat 3 pha theo số cực

Aptomat 3 pha được chia thành hai loại phổ biến là  3 cực 3 pha, và 4 cực 4 pha. Mỗi loại được thiết kế để phù hợp với từng kiểu hệ thống điện và yêu cầu bảo vệ khác nhau.

4.1. Aptomat 3 pha 3 cực

Aptomat 3 pha được sử dụng cho hệ thống điện 3 pha không có dây trung tính (N). Thiết bị có nhiệm vụ đóng ngắt đồng thời cả ba dây pha và bảo vệ mạch điện trước các sự cố như quá tải, ngắn mạch.

Loại Aptomat này thường được lắp đặt cho động cơ điện 3 pha, máy bơm, máy nén khí, dây chuyền sản xuất và các tải công nghiệp không sử dụng dây trung tính.

4.2. Aptomat 3 pha 4 cực

Aptomat 4 pha sẽ có 3 cực pha và một cực trung tính (N), phù hợp với hệ thống điện 3 pha 4 dây. Khi xảy ra sự cố, thiết bị sẽ ngắt đồng thời cả ba dây pha và trung tính, giúp cô lập hoàn toàn nguồn điện, tăng mức an toàn cho hệ thống.

Aptomat 4p thường được sử dụng trong các tòa nhà, trung tâm thương mại, nhà xưởng hệ thống phân phối điện hoặc các công trình có tải 1 pha và 3 pha hoạt động đồng thời. Loại này cũng được ưu tiên trong những hệ thống yêu cầu bảo vệ chống rò điện hoặc đảm bảo ngắt hoàn toàn nguồn điện khi bảo trì.

5. Phân loại aptomat 3 pha theo chức năng: MCB 3 pha, MCCB, RCCB, ELCB, RCBO

Aptomat 3 pha

Dựa theo chức năng bảo vệ và phạm vi ứng dụng, aptomat 3 pha được chia thành các dòng như MCB, MCCB, RCCB, RCBO và ELCB. Mỗi loại đảm nhiệm một vai trò riêng trong việc kiểm soát, bảo vệ hệ thống điện trước các sự cố như quá tải, ngắn mạch hoặc rò điện.

  • MCB 3 pha: là dòng Aptomat dạng tép, có thiết kế nhỏ gọn, được dùng để bảo vệ mạch điện khỏi tình trạng quá tải và ngắn mạch. Thiết bị này được ứng dụng trong các hệ thống điện dân dụng, văn phòng hoặc các công trình có công suất nhỏ.
  • MCCB 3 pha: Là Aptomat dạng khối, có khả năng chịu tải cao hơn MCB, phù hợp cho công suất điện công nghiệp, nhà xưởng và các thiết bị có công suất lớn. MCCB có chức năng chính là bảo vệ chống quá tải, ngắn mạch và đảm bảo sự ổn định cho toàn hệ thống khi vận hành.
  • RCCB 3 pha: Được thiết kế chuyên biệt cho chức năng phát hiện và bảo vệ khi xảy ra hiện tượng rò điện ra đất. Khi nhận thấy dòng rò vượt mức an toàn, RCCB sẽ nhanh chóng ngắt mạch để hạn chế nguy cơ điện giật.
  • RCBO 3 pha: Là thiết bị tích hợp hai chức năng của RCCB và MCB trong cùng một sản phẩm. Aptomat này vừa có khả năng bảo vệ quá tải, ngắn mạch, vừa phát hiện dòng rò, giúp nâng cao mức độ an toàn cho hệ thống điện.
  • ELCB 3 pha: Là dòng aptomat bảo vệ chống rò điện thông qua cơ chế giám sát dòng rò xuống đất. Thiết bị thường được sử dụng nhằm giảm thiểu nguy cơ điện giật, bảo vệ người sử dụng và các thiết bị điện trong quá trình vận hành.

6. Phân loại CP 3 pha theo thương hiệu

Tùy theo mục đích sử dụng, aptomat 3 pha được chia thành các dòng chính như MCB, MCCB, RCCB, RCBO và ELCB. Mỗi loại có khả năng bảo vệ riêng, đáp ứng các yêu cầu khác nhau trong hệ thống điện.

  • MCB 3 pha: Aptomat dạng tép, bảo vệ mạch điện khi xảy ra quá tải hoặc ngắn mạch, thường dùng cho hệ thống điện dân dụng và công trình nhỏ.
  • MCCB 3 pha: Aptomat dạng khối, chịu được dòng điện lớn, chuyên dùng trong các hệ thống điện công nghiệp, nhà máy, nhà xưởng.
  • RCCB 3 pha: Thiết bị chuyên bảo vệ chống rò điện, tự động ngắt mạch khi phát hiện dòng điện rò xuống đất.
  • RCBO 3 pha: Kết hợp chức năng của MCB và RCCB, giúp bảo vệ đồng thời quá tải, ngắn mạch và rò điện.
  • ELCB 3 pha: Aptomat chống rò đất, có nhiệm vụ phát hiện sự cố rò điện và giảm nguy cơ điện giật cho người sử dụng.

7. Ứng dụng của aptomat 3 pha trong công nghiệp

Aptomat 3 pha

Trong các hệ thống điện công nghiệp, aptomat 3 pha đóng vai trò quan trọng trong việc bảo vệ thiết bị, kiểm soát nguồn điện và đảm bảo quá trình vận hành diễn ra an toàn, ổn định. Nhờ khả năng chịu tải lớn và phản ứng nhanh khi xảy ra sự cố, thiết bị được sử dụng phổ biến tại nhà máy, xưởng sản xuất và các công trình công nghiệp quy mô lớn.

  • Bảo vệ hệ thống tủ điện công nghiệp: Aptomat 3 pha thường được lắp đặt trong tủ điện tổng, tủ phân phối và tủ điều khiển nhằm kiểm soát nguồn cấp, ngăn chặn các sự cố quá tải, ngắn mạch gây ảnh hưởng đến toàn bộ hệ thống.
  • Đảm bảo an toàn cho trạm biến áp: Thiết bị được sử dụng trong hệ thống trung thế và hạ thế để bảo vệ đường dây, máy biến áp, đồng thời giúp cô lập nhanh khu vực xảy ra sự cố, hạn chế thiệt hại cho mạng lưới điện.
  • Vận hành các thiết bị công suất lớn: Aptomat 3 pha là lựa chọn phù hợp cho các máy móc sử dụng nguồn điện 3 pha như máy nén khí, máy ép nhựa, máy gia công kim loại, động cơ công nghiệp… giúp thiết bị hoạt động ổn định và an toàn hơn.
  • Ứng dụng trong dây chuyền sản xuất: Trong các nhà máy có hệ thống máy móc liên tục hoạt động, aptomat 3 pha giúp duy trì nguồn điện ổn định, giảm nguy cơ gián đoạn sản xuất do sự cố điện.

8. Cách chọn aptomat 3 pha theo công suất thực tế

Việc lựa chọn Aptomat 3 pha phù hợp với công suất sử dụng giúp hệ thống điện vận hành ổn định, hạn chế tình trạng quá tải và đảm bảo an toàn cho thiết bị. Khi chọn aptomat cần dựa trên công suất tải, dòng điện định mức và đặc điểm của thiết bị sử dụng.

  • Xác định công suất của hệ thống điện: Tính tổng công suất các thiết bị cần bảo vệ để lựa chọn aptomat có khả năng chịu tải phù hợp, tránh chọn loại quá nhỏ gây nhảy liên tục hoặc quá lớn làm giảm hiệu quả bảo vệ.
  • Chọn dòng điện định mức phù hợp: Dòng định mức của aptomat nên cao hơn dòng điện tải thực tế một mức an toàn, giúp thiết bị hoạt động ổn định khi máy móc khởi động hoặc tăng tải trong thời gian ngắn.
  • Ưu tiên thiết bị có thông số rõ ràng: Nên lựa chọn aptomat từ thương hiệu uy tín, có đầy đủ thông số kỹ thuật và chứng nhận chất lượng để đảm bảo độ bền, an toàn trong quá trình sử dụng.

9. Lưu ý khi chọn và sử dụng aptomat 3 pha

Aptomat 3 pha

9.1. Lưu ý khi lựa chọn aptomat 3 pha

  • Tính toán đúng công suất sử dụng: Cần xác định tổng công suất của các thiết bị điện trong hệ thống để chọn aptomat có dòng định mức phù hợp. Nên lựa chọn thiết bị có mức chịu tải cao hơn dòng điện thực tế để hạn chế tình trạng quá tải hoặc ngắt điện liên tục.
  • Kiểm tra điện áp và số cực: Aptomat cần tương thích với điện áp của hệ thống (220V, 380V…) và có số cực phù hợp với cấu trúc mạch điện để đảm bảo khả năng đóng ngắt hiệu quả.
  • Chọn tính năng bảo vệ phù hợp: Tùy vào nhu cầu sử dụng, có thể lựa chọn aptomat tích hợp các chức năng như chống quá tải, chống ngắn mạch, chống rò điện nhằm nâng cao mức độ an toàn cho người dùng và thiết bị.
  • Ưu tiên thương hiệu uy tín: Nên sử dụng aptomat có nguồn gốc rõ ràng, thông số kỹ thuật minh bạch, được kiểm định chất lượng và có chính sách bảo hành tốt. Các sản phẩm giá rẻ, không rõ xuất xứ có thể tiềm ẩn nguy cơ mất an toàn khi vận hành.

9.2. Lưu ý khi sử dụng aptomat 3 pha

  • Lắp đặt aptomat đúng kỹ thuật, đảm bảo các đầu nối chắc chắn và đúng tiêu chuẩn an toàn điện.
  • Không để thiết bị hoạt động vượt quá dòng điện định mức trong thời gian dài.
  • Kiểm tra, bảo dưỡng định kỳ để phát hiện sớm các dấu hiệu bất thường.
  • Khi aptomat tự động ngắt, cần tìm hiểu nguyên nhân sự cố trước khi đóng điện trở lại.
  • Không tự ý tháo lắp hoặc sửa chữa khi không có kiến thức chuyên môn về điện.

Aptomat 3 pha là thiết bị quan trọng giúp bảo vệ hệ thống điện trước các sự cố quá tải, ngắn mạch và rò điện. Để đảm bảo an toàn, người dùng nên lựa chọn sản phẩm chất lượng từ thương hiệu uy tín. ALEN cung cấp các giải pháp thiết bị điện chính hãng, đáp ứng đa dạng nhu cầu sử dụng.

Để lại một bình luận

Email của bạn sẽ không được hiển thị công khai. Các trường bắt buộc được đánh dấu *

Trang Chủ Danh mục Hotline Zalo Zalo To Top